3) การใช้รูปวิธานหรือ Key
                   รูปวิธาน เป็นวิธีการหนึ่งในการพิสูจน์พันธุ์ไม้ โดยการคัดลักษณะ
ต่างๆ ที่ไม่ปรากฏในพันธุ์ไม้ที่ต้องการจะพิสูจน์ออก  คงเหลือลักษณะที่ปรากฏ
อยู่ แล้วพิจารณาในขั้นต่อไปซึ่งจะมีขอบเขตที่แคบลง  ทำอย่างนี้ไปเรื่อยๆจน
กว่าจะพบคำตอบ

                    รูปวิธานที่ใช้กันมากในปัจจุบันนี้เรียกว่า Dichotomous key
คือการนำเอาลักษณะที่แตกต่างกันหรือตรงกันข้ามมาเข้าคู่กัน แล้วพิจารณา
เปรียบเทียบในคู่นั้นๆว่าจะเข้าลักษณะไหน ตัดลักษณะที่ไม่ใช่ออกไปแล้วไป
พิจารณา  ในส่วนที่แคบลงไปซึ่งจะมีให้เปรียบเทียบเป็นคู่ๆ อีก  ทำเช่นนี้ไป
เรื่อย จนเหลือแต่ลักษณะที่ปรากฏอยู่ในพรรณไม้ที่เรากำลังตรวจสอบ ก็จะได้
ผลลัพธ์ในขั้นสุดท้ายคือชนิดพันธุ์ไม้นั้นๆ

เพื่อให้ง่ายต่อการทำความเข้าใจจะขอยกตัวอย่างง่ายๆในการใช้รูปวิธานเพื่อพิสูจน์พันธุ์ไม้ดังต่อไปนี้
                        (ข้อที่พิมพ์ด้วยอักษรสีแดงคือลักษณะที่ตรงกับพันธุ์ไม้ที่เรานำมาใช้ในการพิสูจน์)

ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ผลมีลักษณะเป็นปีกมี 5 ปีกด้วยกัน ไม้วงศ์ยาง (Dipterocarpaceae)

ไม้ยืนต้นขนาดกลาง – ใหญ่ ผลเป็นฝักแก่แล้วแตกออก 2 ด้าน ไม้วงศ์ถั่ว (Leguminosae)